Hij is niet geslaagd. En ik ben ongelooflijk trots op hem.

Vandaag hoorde ik dat Niek niet geslaagd is voor zijn havo-examen.

En eerlijk? Dat doet pijn. Niet omdat hij het niveau niet aankan. Dat was nooit het probleem. Ik heb de afgelopen jaren gezien hoeveel intelligentie, doorzettingsvermogen en veerkracht deze jongen heeft.

Niek bikkelde. Keer op keer. Terwijl veel mensen alleen naar de cijfers kijken, heb ik gezien wat er achter die cijfers schuilging.

Want het probleem zat nooit in zijn capaciteiten. Het probleem zat in iets wat veel basaler is: Veiligheid. En dan vooral Sociale veiligheid.

Niek kwam terecht op een school die gespecialiseerd is in het begeleiden van slimme jongeren. Een plek waar hij juist gezien en begrepen zou moeten worden.

Maar de werkelijkheid bleek anders.

Jarenlang liep hij vast in sociale processen. Ook al op zijn vorige school. Conflicten. Groepsdruk. Uitsluiting. En de laatste maanden zelfs volledige sociale isolatie. Hij mocht van de groep niet meer meedoen.

En wat mij daarin raakt, is niet alleen wat klasgenoten deden.

Jongeren zijn jongeren.

Ze maken fouten.

Ze zeggen domme dingen.

Ze sluiten soms anderen buiten.

Dat is niet goed, maar wel menselijk en hoort bij de puberleeftijd, zonder het goed te praten.

Wat mij raakt, is de rol van de volwassenen.

Want wanneer een leerling structureel wordt buitengesloten, wanneer hij alleen door een pretpark loopt tijdens een schooluitje, wanneer hij tijdens een afsluitende barbecue door niemand wordt opgezocht of aangesproken, dan hebben we het niet meer over een incident.

Dan hebben we het over een systeem dat onvoldoende ingrijpt ondanks dat ze daartoe de morele verantwoordelijkheid hebben.

En daar word ik boos van.

Niet omdat ik een perfecte wereld verwacht.

Maar omdat ik van volwassenen verwacht dat ze doen wat ze beloven en de jongere steunen in dit soort situaties door voor hen op te komen.

Dat ze moeilijke gesprekken voeren.

Dat ze ouders meenemen.

Dat ze leerlingen aanspreken.

Dat ze groepsprocessen begeleiden.

Dat ze veiligheid creëren.

Want zonder veiligheid geen leren. Zo simpel is het.

Wat mij misschien nog wel het meest frustreert, is dat Niek ondertussen juist enorme stappen zette. Hij leerde reflecteren, kijken naar zijn eigen aandeel. Hij leerde emoties herkennen, zijn verantwoordelijkheid nemen voor zijn gedrag.

Hij leerde voelen wat iets met hem deed.

Niet alleen praten.

Voelen. Ervaren. Integreren.

Regelmatig hoorde ik van jongeren die ook op die school zaten dat mijn manier van coachen anders was.

Minder analyseren. Meer ervaringsgericht en lichaamsbewust werken. Dus meer doen en leren vanuit beweging, spel, beleving en echte ervaringen.

Daardoor gebeurde iets bijzonders. Niek groeide. Soms zelfs sneller dan de mensen om hem heen. En daar zit misschien wel de grootste pijn.

Want terwijl hij leerde reflecteren op zichzelf, leek de groep diezelfde kans niet altijd te krijgen.

Wanneer sociale situaties worden weggepoetst of vermeden, leert niemand iets.

Niet de leerling die wordt buitengesloten.

Niet de leerlingen die buitensluiten.

Niet de omstanders.

En ook niet de volwassenen.

Onderwijs gaat niet alleen over vakken. Het gaat over mensen. Over samenleven. Over verantwoordelijkheid nemen voor elkaar. Over leren wat jouw gedrag met een ander doet.

Dat zijn misschien wel de belangrijkste lessen die een school kan bieden.

Niek heeft zijn diploma dit jaar niet gehaald omdat hij met andere zaken bezig moest zijn om zich staande te houden in deze onveilige groep. Maar laat ik je vertellen wat hij wél heeft gehaald.

Hij heeft zichzelf niet verloren. Hij heeft geleerd wie hij is. Hij heeft geleerd wat hij nodig heeft. Hij heeft geleerd keuzes te maken die bij hem passen. En misschien wel het belangrijkste:

Hij heeft de moed gehad om een andere route te kiezen.

Na de zomer start hij op het mbo. Zijn eerste keuze. Hij wilde helemaal niet naar het hbo. Ook niet als hij wel zijn diploma had gehaald. Hij gaat naar de opleiding waar hij enthousiast van wordt.

Met certificaten voor Nederlands, Engels en Wiskunde op zak. Waarschijnlijk krijgt hij daarvoor vrijstellingen, waardoor er ruimte ontstaat om zich te richten op zijn toekomst in plaats van zijn verleden.

En ineens voelt dat gezakte examen een stuk minder belangrijk. Want een diploma zegt iets over wat je weet. Maar karakter zegt iets over wie je bent. En als ik kijk naar de jongen die vandaag tegenover mij zit, dan weet ik één ding zeker:

Die komt er wel.

Misschien niet via de route die anderen hadden bedacht. Maar wel op zijn eigen manier.

En dat vind ik misschien nog wel veel mooier.

Niek, ik ben trots op jou. Hoe jij met de situatie bent omgegaan, hoe jij gegroeid bent, hoe jij steeds meer jouw eigen pad kan bewandelen. Je hebt me steeds minder nodig. En hopelijk mag ik af en toe nog eens met jou aan de slag, maar niet meer omdat jij nog zoveel te leren hebt, maar omdat jij next level wil gaan.