Wat mijn paarden mij leerden over hoogbegaafde pubers

https://video.wixstatic.com/video/dc8e3e_7efe2bfcafae431abd639dee8e2eb78e/720p/mp4/file.mp4

Soms zijn de belangrijkste lessen over begeleiding niet te vinden in boeken, opleidingen of theorieën. Soms staan ze gewoon in de wei.

In 2017 kochten wij Summer. Een paard van bijna acht jaar oud met een verleden dat zichtbaar op haar lichaam geschreven stond :littekens, beschadigingen, plekken waar het leven zijn sporen had achtergelaten. Maar de grootste littekens zaten niet aan de buitenkant. Ze had moeite met vertrouwen. Ze deed haar best, dat zag je, maar hield mensen op afstand. En wanneer iets te dichtbij kwam of te spannend werd, reageerde ze met een hap, oren plat, een boze blik die mensen op afstand hield.

Veel mensen vonden haar lastig. "Dat paard kan toch niks." "Wat een vervelend dier." "Ze is gewoon dominant."

Maar wat als dat niet waar is? Wat als we zo gewend zijn om naar gedrag te kijken, dat we vergeten te kijken naar het verhaal erachter?

Dieren voelen haarfijn wat wij over hen denken. De verwachtingen die we hebben, de labels die we plakken, de overtuigingen die we uitstralen — het landt allemaal. En vaak gaan ze zich daar ook naar gedragen. Wij besloten iets anders te doen. Niet focussen op wat Summer niet kon, maar kijken naar wat er wél mogelijk was. Niet op controle, maar op verbinding.

Dat ging niet van de ene op de andere dag. Vertrouwen groeit langzaam, soms met twee stappen vooruit en één achteruit, soms met frustratie en twijfel. Maar altijd met de overtuiging dat er achter dat gedrag een prachtig paard zat dat gezien wilde worden. En inmiddels durf ik te zeggen dat Summer een gouden paard is geworden. Niet omdat ze perfect is of alle uitdagingen verdwenen zijn, maar omdat ze gegroeid is. Ze komt ons hinnikend begroeten. Ze zoekt contact. Ze durft te ontspannen en laat zien wie ze werkelijk is. Niet omdat wij haar veranderd hebben, maar omdat we haar ruimte hebben gegeven om zichzelf te worden.

Ook Ima leert mij iedere dag opnieuw hoe belangrijk afstemming is. Wanneer iets moeilijk wordt, kiest zij vaak voor vluchten. Rennen, stoppen, soms steigeren als de druk te groot wordt. Je kunt dat zien als ongehoorzaamheid. Je kunt harder gaan trekken, meer druk zetten, strenger worden. Maar je kunt ook luisteren. Wat probeert ze mij eigenlijk te vertellen? Waar zit de spanning, en wat heeft ze nodig om de volgende stap wél te kunnen zetten?

Sinds we meer zijn gaan aansluiten bij haar behoeften, zien we enorme groei. We weten dat ze graag zicht houdt op de kudde tijdens het eten. We weten dat nieuwe dingen het beste werken in kleine stapjes, dat succeservaringen tellen, dat iedere vooruitgang het waard is om te vieren. Niet omdat het moet, maar omdat het mag. Paarden zijn daarin bijzondere leermeesters. Ze voelen of je eerlijk bent, of je werkelijk aanwezig bent, of je leiding geeft vanuit verbinding of vanuit controle. En als iets niet klopt, laten ze dat zien, niet omdat ze lastig zijn, maar omdat ze reageren op wat er werkelijk gebeurt.

En terwijl ik naar mijn paarden kijk, denk ik vaak aan de hoogbegaafde pubers die ik begeleid.

Want eigenlijk zie ik dezelfde dynamiek. Ook zij voelen haarfijn aan of iemand oprecht is, of je doet alsof je alles weet, of je werkelijk bereid bent om naast hen te staan. Ook zij reageren op verwachtingen en labels. "Lui." "Niet gemotiveerd." "Eigenwijs." "Lastig." Maar wat als daaronder iets heel anders zit? Twijfel, perfectionisme, angst om te falen, overprikkeling en een diep verlangen om gezien en begrepen te worden.

Net als bij paarden werkt meer druk vaak niet. Meer controle ook niet. Wat wél werkt, is afstemmen. Nieuwsgierig blijven. Luisteren. Durven zeggen: "Ik weet het ook niet altijd. Laten we samen zoeken. Vertel eens wat jij nodig hebt."

Dat betekent niet dat je alles goed moet doen. Ik heb fouten gemaakt met mijn paarden, net zoals bij mijn kinderen. Er wordt nog steeds geen handleiding geleverd bij een levend wezen. Dus zijn er momenten waarop ik te veel vroeg, te weinig zag, of achteraf dacht: nu had ik beter kunnen aansluiten. Hetzelfde geldt voor ouders en professionals. Niemand doet dit perfect, niemand sluit altijd aan, niemand heeft alle antwoorden. En gelukkig hoeft dat ook niet. Ontwikkeling ontstaat niet doordat iemand perfect begeleidt. Ontwikkeling ontstaat doordat iemand blijft komen opdagen, met oprechte interesse, met geduld, met de bereidheid om samen te leren.

Dat is misschien wel de belangrijkste les die mijn paarden mij hebben geleerd. Potentieel groeit niet onder druk. Potentieel groeit in verbinding, wanneer iemand zich gezien voelt, wanneer iemand zich veilig voelt, wanneer iemand mag ontdekken dat hij niet eerst hoeft te veranderen om waardevol te zijn.

Of het nu gaat om een paard in de wei of een hoogbegaafde puber die zijn plek zoekt in de wereld: de vraag is eigenlijk dezelfde. Zie jij het gedrag? Of zie jij de unieke kracht die daarachter verborgen ligt?

Soms heeft iemand niet meer nodig dan één persoon die blijft geloven in wat nog niet zichtbaar is. Totdat het zichtbaar wordt.

Wil je meer weten? Neem dan contact op via deze website.