Woorden vormen wie je bent. Zeker als je hoogbegaafd bent.

Er zijn zinnen die je zegt zonder er bij na te denken. "Doe eens normaal."

Of:

"Je denkt ook altijd te veel."

Of

de verzuchting die eruitslipt als je kind weer vastloopt op iets wat andere kinderen moeiteloos lijkt te gaan: "Waarom maak je het jezelf toch altijd zo moeilijk?"

Je zegt het niet met slechte bedoelingen. Integendeel. Je zegt het omdat je het niet meer weet. Omdat je kind zo intens is, zo anders reageert, zo moeilijk te peilen is en jij gewoon hoopt dat het iets rustiger wordt.

Maar die woorden landen. Dieper dan je denkt.

De Japanse onderzoeker Masaru Emoto deed experimenten waarbij hij woorden, muziek en intenties richtte op watermonsters. Zijn foto's laten zien hoe water bij positieve woorden prachtige, symmetrische kristallen vormt en bij negatieve woorden vervormt en uiteenvalt.

Zijn werk is wetenschappelijk omstreden, en dat is eerlijk. Maar de metafoor die hij aanreikt, is er een die ik in mijn praktijk keer op keer herken: wat er steeds op iemand afkomt, vormt hem van binnenuit.

En bij hoogbegaafde jongeren gaat dit extra diep.

Hun brein is niet alleen sneller. Het is grondiger. Intensiever. Het verwerkt informatie op meerdere niveaus tegelijk, legt verbanden die anderen missen, voelt nuances die anderen niet eens opmerken. Dat is precies wat hoogbegaafdheid is, maar het betekent ook dat een terloopse opmerking die jij allang vergeten bent, bij hen kan blijven hangen. Soms jarenlang.

Een puber die steeds hoort dat hij lastig is, leert zichzelf zien als lastig. Een jongere die keer op keer te horen krijgt dat ze te gevoelig is, gaat haar gevoeligheid verbergen. Niet omdat ze dom is. Maar omdat ze luistert. Omdat ze gelooft wat de mensen om haar heen zeggen, zeker als die mensen de mensen zijn van wie ze houdt.

Een tiener die hoort dat hij zo slim is, legt de lat ineens zo hoog dat hij er niet meer aan kan voldoen. Of hij doet niets meer....

Op een gegeven moment hoeft niemand het meer te zeggen. Dan zegt de jongere het zelf.

"Ik kan dit toch niet."

"Ik ben anders. En dat is een probleem."

"Waarom lukt het anderen wel?"

"Niemand begrijpt mij."

Dit zijn niet de gedachten van een puber die aandacht zoekt of overdrijft. Dit zijn de gedachten van een jongere die een verhaal over zichzelf heeft opgebouwd: laagje voor laagje, woord voor woord. En dat verhaal stuurt alles: zijn motivatie, zijn zelfvertrouwen, de keuzes die hij maakt en de kansen die hij durft te grijpen.

Wat ik zo schrijnend vind, is dat dit juist gebeurt bij de jongeren die het meeste potentieel hebben. De jongeren die diep denken, die intens voelen, die de wereld om zich heen met zoveel meer precisie waarnemen dan de meeste mensen. Zij zijn vaak het meest kwetsbaar voor de kracht van woorden, omdat ze zoveel meer oppakken dan je denkt.

Maar het werkt ook de andere kant op. Dat is het goede nieuws, en het is groot nieuws.

Wanneer een hoogbegaafde jongere keer op keer hoort dat zijn manier van denken geen probleem is maar een kracht , dat haar gevoeligheid haar niet zwak maakt maar juist scherper, begint er iets te verschuiven. Langzaam. Soms voorzichtig. Maar merkbaar.

"Jij mag er zijn zoals je bent."

"Fouten maken hoort erbij. Ook voor jou."

"Je hoeft niet perfect te zijn om waardevol te zijn."

Dat zijn geen lege bemoedigingen. Dat zijn nieuwe bouwstenen. Ze leggen een ander fundament , een waarop een jongere kan bouwen, kan experimenteren, kan falen zonder te breken.

Bij RAAK Talentbegeleiding werk ik met hoogbegaafde jongeren die vastgelopen zijn. Die niet meer naar school gaan, die perfectionisme als pantser dragen, die zich zo lang hebben aangepast dat ze zelf niet meer weten wie ze zijn.

Maar ik werk ook met hun ouders en de professionals om hen heen, want de jongere staat nooit alleen. Hij wordt gevormd door een heel systeem van stemmen. En jij bent er een van. Waarschijnlijk de belangrijkste.

Dat is geen verwijt. Het is een uitnodiging.

Want als jij leert begrijpen hoe het brein van jouw kind werkt, waarom hij zo reageert, wat hij nodig heeft, wat er achter zijn gedrag zit, dan veranderen de woorden die je kiest. Niet omdat je perfect moet zijn als ouder of begeleider

. Maar omdat je dan vanuit begrip spreekt, in plaats van vanuit onmacht.

En dat maakt alle verschil.

Herken je dit? In je kind, in je leerling, in de jongere die je begeleidt? Neem gerust contact op. Soms is een eerste gesprek al het begin van een andere richting.